Sandra Klimczak: najpierw scenariusz, potem książka. „Widziałam te sceny"

Sandra Klimczak, szczecinecka scenarzystka, zadebiutowała powieścią „Zatrzymana w odbiciu". W naszej rozmowie opowiada o tym, jak warsztat filmowy przekuła w pisarstwo, dlaczego celowo myli czytelnikowi tropy i kim są bohaterowie książki. A ponieważ jest to thriller psychologiczny, sięgamy w treść nieco głębiej i z nieco innej strony. Thriller psychologiczny z kryminalnym szkieletem już dostępny w sprzedaży.

• Sandra Klimczak zaczynała od pisania scenariuszy „do szuflady", a profesjonalną karierę rozpoczęła po warsztatach u warszawskiego producenta

• Książka łączy kryminał z thrillerem psychologicznym – szkielet fabularny jest kryminalny, ale akcent pada na psychologię bohaterów

• Autorka celowo naprowadza czytelnika na jeden trop, by pod koniec całkowicie go zaskoczyć

• Postacie w książce inspirowane są prawdziwymi ludźmi ze szkolenia wojskowego, w którym uczestniczyła autorka

• „Zatrzymana w odbiciu" ma otwarte zakończenie – jeden wątek został domknięty, drugi pozostawiony do interpretacji

  Reklama

Rozmowa również w wersji audio

Maciej Gasiul: Sandra jest szczecinecczanką, pisze scenariusze. Ale gdzie piszesz te scenariusze, jak to wygląda?

Sandra Klimczak: Zaczynałam pisać do przysłowiowej "szuflady". Napisałam kilka scenariuszy, później poszłam o krok dalej – zaczęłam od konkursów. Potem wysłałam zgłoszenia do Warszawy, do producentów. Pojechałam tam, przedstawiłam scenariusze, dostałam feedbacki. Któregoś dnia zadzwonił do mnie lokalny reżyser – chciał, żebym wysłała mu maila z propozycjami. Wysłałam dwie, rozmawialiśmy chyba dwie godziny, umówiliśmy się na spotkanie. Dostałam masę materiałów i tak zostałam skierowana do producenta w Warszawie, który prowadził warsztaty.

MG: I to był początek profesjonalnego pisania?

SK: Warsztaty ruszały w marcu, ja się zgłosiłam w grudniu. Dostałam listę około 40 filmów do obejrzenia, informacje na co zwracać uwagę. Solidnie się przygotowałam, pojechałam z dwiema propozycjami. I wtedy zaczęło się moje profesjonalne pisanie.

MG: Ukoronowaniem tego pisania jest książka „Zatrzymana w odbiciu". Czy to jest książka psychologiczna, thriller, kryminał?

SK: To połączenie kryminału i thrillera. Szkielet budowy jest typowo kryminalny, ale skupiłam się bardziej na psychologii. Książka jest o tym, jak łatwo można stracić tożsamość i jak cienka jest granica pomiędzy tym, co widzimy, a tym, co naprawdę się dzieje.

MG: Tytuł jest bardzo wieloznaczny. Czytając tę książkę – jeśli kluczem ma być to „zatrzymana w odbiciu" – od razu powiem, taki mały spoiler, że się mylicie.

SK: Trochę tak, trochę nie. Specjalnie chciałam naprowadzić czytelnika, bo każdy może zinterpretować po swojemu. U mnie to było odniesienie do choroby psychicznej – ona rozgrywa się wewnętrznie, w głowie. O to tam chodzi.

MG: Jakie postacie są zarysowane w książce?

SK: Jest ich sporo i są dla mnie bardzo wyjątkowni, bo zainspirowałam się ludźmi ze szkolenia wojskowego, na którym byłam. Oni są głównymi bohaterami – pozdrawiamy od razu wszystkich! Skupiłam się na dwóch głównych postaciach: Patrycji i detektywie, których później połączyłam szczegółami fabuły. Zarysowałam też jej męża, dosyć charakterystycznie. Reszta postaci to dodatek, który łączy fabułę.

MG: Tym kryminałem wpisujesz się w nurt, który teraz rządzi w książkach. Wydawca połknął od razu?

SK: Tak. Jak napisałam maila do księgarni, żeby książka była dostępna stacjonarnie, od razu dostałam pytanie o gatunek. Powiedziałam, że kryminał i thriller – i zostałam pochwalona, bo to teraz najbardziej na topie. Ludzie najchętniej to czytają.

MG: Kornelia, postać która pojawia się na początku, szybko znika i w zasadzie się już nie pojawia...

SK: Tak, bo mam taki styl pisania. Specjalnie naprowadzam czytelników na jedną wersję, która jest spójna, analogiczna, trzyma się kupy. Do pewnego momentu wierzą, że tak jest. A później wszystko się załamuje – bo jednak było coś innego. Wracają do początku i zaczynają się zastanawiać.

MG: Kto przełamuje cały schemat?

SK: Detektyw jest tym punktem zwrotnym.

MG: On wydaje się taką mało sympatyczną postacią.

SK: W przeciwieństwie do tej pierwszej. Jest konkretny, udaje mu się coś ustalić.

MG: Mówisz o otwartym zakończeniu. Gdzie ono jest otwarte?

SK: Zamknęłam jeden wątek – cały czas przewijało się, że bohaterka jest manipulowana. Okazało się jednak, że od samego początku była chora i mąż dobrze o tym wiedział. Dlatego był zdystansowany do detektywa. Chodziło o kasę. Ale drugi wątek – śledztwa i morderstwa – zostawiłam jako furtkę dla czytających.

MG: To pierwsza twoja historia z otwartym zakończeniem?

SK: Tak, zrobiłam to specjalnie. Chciałam, żeby ludzie kończąc książkę sami odpowiedzieli sobie na pytanie. Ewentualnie do niej wrócili.

MG: Robiłaś scenariusz czy książkę? Szczerze.

SK: Szczerze – zaczęłam od scenariusza. Rozpisałam go po warsztatach. Otworzyłam notatki, zrobiłam drabinkę, określiłam początek, punkty zwrotne.

MG: Jak się robi "drabinkę"?

SK: To określony schemat. Krótkometrażówki mają trzy sekwencje, długometrażówki osiem. Zaczęłam od tak zwanego setupu – przedstawienie bohaterki, jej codzienności, pierwszy punkt zwrotny. U mnie to było otrzymanie listu. Potem midpoint, kolejny punkt zwrotny, klimaks – punkt beznadziei bohatera, kiedy widzi, że nie ma wyjścia. I obrót o 180 stopni. Na końcu zakończenie – pozytywne, negatywne albo neutralne.

MG: Myślałaś o kamerze jak pisałaś?

SK: Jak siadałam do pisania, widziałam sceny, które później stawały się rozdziałami. Ale książka była dla mnie bardziej wymagająca niż scenariusz. Pamiętam rozdział w izolatce – rozpisałam wszystkie przemyślenia bohaterki. W scenariuszu wystarczyłaby sekwencja montażowa, wszystko zależałoby od aktora.

MG: Posługiwałaś się ujęciami.

SK: Tak, dokładnie.

MG: W książce jest cisza czy gra muzyka w tle? A jakby grała muzyka, to jaka?

SK: Dla mnie rock. Jakiś klasyczny.

MG: Efekt ciszy jest zamierzony?

SK: Chyba tak. Chyba po prostu tak lubię.

MG: Sam tytuł znaczy wiele.

SK: W zależności od interpretacji. Można zwątpić – czy to jest to, co się widzi na początku, czy w środku, czy w sumie o co jej chodzi.

MG: Wczuwałaś się w postacie? W którą najbardziej?

SK: Najbardziej w główną bohaterkę. Była dla mnie prawdziwym wyzwaniem.

MG: Czyli byłaś ofiarą?

SK: Powiedzmy. Zawsze dodaję kawałek siebie. Niektóre cechy są ode mnie – coś co lubię robić, jakaś rutyna. Ktoś, kto mnie dobrze zna, napisał i pytał, czy to nie ja jestem główną bohaterką. Właśnie z tych cech to wynikało.

MG: Były pytania, czy ktoś przejmował kontrolę nad twoim życiem?

SK: Nie, takich pytań nie miałam.

MG: A czemu o tym pomyślałaś w tej książce?

SK: Po prostu mi się to nasunęło. Szukałam historii, z której byłabym zadowolona. Ona nie jest taka prosta – jak pojawia się jakieś pytanie, to zrobiłam to tak szczegółowo, że trzeba zlepić niektóre rozdziały i się domyślić.

MG: Kto jest największym wrogiem twoich bohaterów?

SK: Mąż. Tak go nakreśliłam. Chociaż on do końca nie jest taki negatywny – bardziej neutralny. Od samego początku wiedział, że ona jest chora. Podchodził zdystansowanie, chłodno, ale miał taki styl bycia. Nie musiał się tłumaczyć, nie musiał odpowiadać.

MG: Ale kalkulował. Dzięki niemu ona w szpitalu wylądowała.

SK: To były domysły po szczegółach. Trochę nakręciły fabułę.

MG: Co byś teraz zmieniła w tej książce?

SK: Zastanawiałam się, ale nie wiem czy coś bym zmieniła. Jakbym musiała drugi raz do tego usiąść, chyba tak samo bym poprowadziła fabułę i bohaterów.

MG: Co jest największym wrogiem bohaterów? Świat zewnętrzny czy oni sami mają problem ze sobą?

SK: Trochę połowicznie, ale skłaniałabym się ku temu, co oni sami mają w środku. Z jednej strony zależy jak do tego podchodzą i co się dzieje wewnątrz nich.

MG: Gdzie i kiedy tą książkę, i za ile?

SK: Książka jest dostępna na stronie Ridero.eu. E-book 28 zł, książka papierowa 46 zł. Lokalnie w Szczecinku będzie dostępna – czekamy na nakład.

MG: Pytajcie w naszej lokalnej księgarni na deptaku.

SK: Tak, zgadza się.