Szadkowski: 1 Maja, wiecie!

Felieton na okoliczność...

Dzieciństwo spędziłem w Szczecinku, konkretnie w  kamienicy przy ul. Żukowa 76, uczęszczając do przedszkola kolejowego, Szkoły Podstawowej nr 1 do parafii Redemptorystów. W starych kamienicach nierzadko można było natrafić na przedwojenne gazety niemieckie i inne ciekawostki.  W jednym z czasopism z pewnym zdumieniem zobaczyłem artykuły i rysunki dotyczące obchodów  Święta Pracy w III Rzeszy, w Rejencji Koszalińskiej i w Neustettin. Starsze pokolenia w mojej rodzinie zdziwiły się, że ja się zdziwiłem. - Mniej oglądaj czterech pancernych i psa cywila, to się czegoś nauczysz – mawiała śp. babcia, która miała doświadczenia obozowe z sąsiadami Polski.

Święto Pracy w Szczecinku było bowiem najważniejszym świętem nie tylko Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, ale również Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej!

Te wszystkie fronty pracy, przedpłaty na volkswageny (fiaciki 125p), wczasy pracownicze, aktywy młodzieżowe… I rzecz jasna pochody! W niemieckim Szczecinku, hitlerowcy po spaleniu synagogi  (co cieszyło się sporym poparciem mieszkańców) z pewną ostrożnością świętowali 1-Maja, bo pamiętali, jak tu rozprawiono się radami żołniersko-robotniczymi w 1918 roku, jak zleciała z ratusza szczecineckiego czerwona flaga. Społeczność tutejsza wychowana była jednak w pomorsko-pruskim drylu niekoniecznie lubiącą czerwoną flagę narodowych socjalistów.

- zapytano kiedyś aktora Emila Karewicza.  Jeden z bohaterów serialu „Stawka większa niż życie” odpowiedział podchmielonym aktywistom:

Podobną awersję do czerwonej flagi mięliśmy i my w PRL, lecz nam źle się to kojarzyło raczej z powodu tzw. bratniego narodu radzieckiego. Te szturmówki czerwone wyrzucaliśmy do krzaków za trybunę przy placu Nowotki, albo za blok (ten na tzw. schodkach) przy ul. Żukowa. Zapytałem kiedyś sp. Witolda Gładkowskiego - podczas oglądania kronik pierwszomajowych AKF-u szczecineckiego – po co nas dzieciaków spędzaliście na pochody i stadion.

- odparł zadumany.  Rzeczywiście, ówczesna rzeczywistość była skomplikowana jak czyn społeczny na placu zabaw przy budynku Komitetu Miejskiego PZPR (obecnie parking przy Urzędzie Skarbowym). Czyn społeczny polegał na tym, że aktywiści posprzątali plac i postawili  wagon towarowy jako magazyn dla sprzętu sportowego, ale sprzęt nie trafił a z wagonu szybko spontanicznie zrobił się wychodek. Zakłady pracy natomiast popisywały się przekroczonymi normami, a działacze  partyjni kombinowali niczym w poemacie Towarzysz Szmaciak: „Ja w państwowy system rurek, wkręcić swój prywatny kurek. Najprzyjemniejsze momenty z uroczystości pierwszomajowych to popis orkiestry kolejowej, przemarsz uczennic z Medyka i stoiska z deficytowymi artykułami spożywczymi.

ŚWIĘTU 1 MAJA MÓWIĘ STANOWCZE NIE! Jakie wspomnienia mają Czytelnicy Tematu  w zagadnieniu pierwomajskim?

Sławomir Szadkowski