Marcin Jaczewski: „Wymagajcie od siebie, choćby inni od was nie wymagali”

Kultura wyższa nie jest dla niecierpliwych. Nie karmi się uproszczeniami, nie znosi pośpiechu. Potrzebuje skupienia, czasu, odwagi, by się zmierzyć z tym, co trudne, a więc - by wymagać od siebie. W epoce lajków i skrótów, kiedy „angażujące” znaczy często „płytkie”, wybór ambitnej książki, koncertu symfonicznego czy trudnej wystawy to nie snobizm, lecz gest oporu.

I tu pojawia się rola samorządów - tych lokalnych bastionów kultury, które często decydują o tym, czy w danym mieście rozbrzmiewa Mozart czy głośnik z playlistą. Samorząd ma dziś moc nie tylko administracyjną, ale symboliczną: może kształtować gust, budować poczucie estetyki, tworzyć przestrzeń do rozmowy o tym, co wyższe, a nie tylko popularne.

Weźmy choćby przykład naszego miasta. Szczecinek - niewielki ośrodek, który przez ostatnie lata systematycznie inwestuje w kulturę - od rewitalizacji Zamku Książąt Pomorskich, który stał się centrum wydarzeń artystycznych, rewitalizację zabytkowego dworca PKP, termomodernizację budynku Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. im. Oskara Kolberga w Szczecinku (tu środki finansowe pochodzą z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego), po działalność Samorządowej Agencji Promocji i Kultury, odpowiedzialnej za lokalne kino, galerie, koncerty. SAPiK to również sekcje i kluby, w których dzieci i młodzież mogą rozwijać własne czasem niszowe pasje. Nie wszystko tam bywa głośne, nie wszystko spektakularne, ale właśnie w tym tkwi sens: małe miasto, które nie rezygnuje z ambicji. Szczecinek, moim zdaniem, to przykład samorządu, który - mimo ograniczeń finansowych i presji masowych gustów - stara się wymagać od siebie więcej. Oczywiście nigdy nie jest tak, że nie można czegoś zrobić lepiej, mądrzej czy bardziej transparentnie – ważne jest, że naszym mieszkańcom w dziedzinie kultury wyższej chce się chcieć.

I właśnie takie podejście - nie tylko w Szczecinku, ale w każdej gminie, każdym powiecie - powinno stać się normą. Bo kultura wyższa nie potrzebuje wielkich metropolii - potrzebuje odwagi małych wspólnot, które nie boją się trudnych tematów i nie sprowadzają kultury do eventu weekendowego.

Wymaganie od siebie w tym kontekście oznacza także odwagę decydentów, by wspierać inicjatywy niszowe, subtelne, ambitne - takie, które nie wypełnią stadionu, ale wypełnią sens istnienia. Samorząd, który rozumie kulturę nie jako koszt, lecz inwestycję w człowieka, staje się wspólnotą wyższego rzędu.

Bo kultura - ta prawdziwa, głęboka, wymagająca - nie ginie od braku pieniędzy, lecz od braku ambicji. A ambicja zaczyna się właśnie tam, gdzie ktoś decyduje się wymagać od siebie, choćby nikt już nie oczekiwał niczego więcej.

Marcin Jaczewski
#gramyczysto