Pałace, dworki, kościoły. Gmina, jakiej nie znacie. Wierzchowo

Podkolorowane akwarelą rysunki powstawały przez trzy lata od 2016 roku. Cały cykl był drukowany w latach 2016-2019 w odcinkach w Szczecineckim Tygodniku Temat. W sumie udało mi się z terenu powiatu szczecineckiego opisać i narysować 43 pałace i dworki (często są były to tylko ruiny) oraz 69 kościołów i cerkwi. Wprawdzie część świątyń ma współczesny rodowód, ale zdecydowana ich większość powstała najczęściej na przełomie XIX i XX wieku choć zdarzają się również starsze.

Zbiór zawiera podstawowe informacje – krótki opis, styl prezentowanej budowli, jej położenie oraz zwięzły rys historyczny. Opis jest zwięzły i zazwyczaj dotyczy najnowszych dziejów – to efekt wojny i pierwszych lat powojennych. Najważniejszą częścią są jednak podkolorowane akwarelą rysunki. Obiekty zostały ujęte w ten sposób, aby oddać ich najbardziej charakterystyczne cechy i jednocześnie atmosferę miejsca. 

Tym razem ograniczam się do obiektów położonych jedynie na terenie Gminy Szczecinek. Od czasu pierwszej publikacji niektóre wiejskie kościoły zostały gruntownie  wyremontowane, a te najstarsze nawet zrewaloryzowane. Niestety  nie dotyczy to dworków i pałaców. Ich stan techniczny nawet przez ten okres uległ dalszej degradacji.

Jerzy Gasiul

Kościół pw. Matki Bożej Wniebowziętej w Wierzchowie. Dzieje tego miejsca sięgają średniowiecza. A pierwszym drewnianym kościele znajduje się wzmianka w dokumentach kościelnych z 1590 roku. W XVIII w. za pieniądze ówczesnych właścicieli wsi von Glasenappów wybudowano nowy kościół tym razem o konstrukcji szachulcowej. Obok kościoła stanęła, istniejąca do dzisiaj, dwukondygnacyjna dzwonnica. 

W 1803 roku podczas pożaru całej wsi spłonął również kościół a wraz z nim część dzwonnicy. Dzisiejsza architektura świątyni pochodzi z 1928 r. zaś dzwonnica z 1810 r. Elewacja jest bardzo surowa i nie licząc pilastrów w ścianach podłużnych praktycznie pozbawiona jakichkolwiek ozdób. Bezstylowe wnętrze rozświetlają umieszczone po obu stron nawy po cztery okna przesklepione półkolistymi nadprożami. Narożniki kościoła akcentują pilastry. Fronton wieńczy niewielkiej wysokości drewnianej konstrukcji wieżyczka z namiotowym dachem.

Wnętrze świątyni jest jednoprzestrzenne z dwoma rzędami drewnianych niezwykle smukłych słupów. Po trzy słupy w każdym rzędzie  podtrzymują płaski otynkowany drewnianej konstrukcji strop. Nad  kruchtą (wejściem) znajduje się drewnianej konstrukcji niewielka empora organowa. Podobnie jak nawa wsparta na dwóch rzędach drewnianych słupów. Wystrój łącznie z drewnianą podłogą jest współczesny. Parterowe prezbiterium od nawy oddziela łuk którego szerokość równa jest jego rozpiętości.

Najstarszym elementem wyposażenia jest dzwon pochodzący z 1641 roku.

W ostatnich latach wymieniono pokrycie dachowe nad nawą a 2025 roku zakończył się remont obejmujący m.in. będącą już w złym stanie technicznym dzwonnicę. Jego koszt wyceniono na 1,47 mln zł.

Kościół położony jest w najwyższym punkcie wsi tworząc krajobrazową dominantę.

Po wojnie kościół został poświęcony 18 sierpnia 1946 r. a parafia erygowana 1 czerwca 1951. Proboszczem parafii jest ks. Marian Kraszewski a jego poprzednikami byli: ks. Jan Megier, ks. Jan Walter, ks. Mieczysław Palczyński, ks. Ludwik Dąbrowski, ks. Mieczysław Ostrouch, ks. Teodor Grzegórski, ks. Zdzisław Lewicki, ks. Tomasz Leniec, Marian Kraszewski i Tadeusz Liman.