Stare miasto: Ulica Limanowskiego

To jedna z niewielu ulic w Szczecinku, na których w całości zachowała się stara, oryginalna zabudowa. Interesującym i zarazem niezwykłym wydarzeniem jest i to, że w ostatnich kilkudziesięciu latach niczego na niej nie wyburzono i nic nowego nie powstało. Dzisiejsza ul. Limanowskiego, a przedwojenna Augustastrasse, przez długie powojenne lata nosiła nazwę 5 grudnia. Krótko po wojnie patronem ulicy był Bolesław Limanowski, przedwojenny działacz PPS. Miejscowi entuzjaści „słoneczka ludzkości” postanowili polskiego niepodległościowego bohatera zamienić na sowiecką konstytucję, którą (jakby inaczej) uchwalono poprzez aklamację 5 grudnia 1936 roku. Nazwę zmieniono w 1989 roku. Wróćmy jednak do wcześniejszych czasów. Ulica przebiega po trasie dawnej zamkowej grobli. Jej zabudowa stała się możliwa dopiero po obniżeniu wód jeziora Trzesiecko. Najstarszym budynkiem przy tej ulicy jest dwupiętrowa, narożna kamieniczka z płaskim dachem (na zdjęciu pierwsza po lewej) oznaczona numerem 18. Wybudowano ją w 1893 roku. Do 1903 roku po tej samej stronie ulicy powstało kolejnych pięć domów. Dowodem na to jest mapa miasta z naniesionymi na niej w 1903 roku poprawkami. Pierwsze kamieniczki (pod numerami: 12,14,16) utrzymano w podobnej eklektycznej konwencji z elementami neorenesansowymi i klasycystycznymi. Charakterystycznym wystrojem domów jest bogate boniowanie w poziomie parteru, obramowania okienne zwieńczone frontonikami itp. Zupełnie odmiennie od sąsiednich budynków prezentuje się dom pod „dziesiątką”. Wybudowano go w jakże modnej w tym czasie konwencji architektury „uzdrowiskowej” albo jak kto woli „szwajcarskiej”. Styl ten charakteryzuje się m.in. dwuspadowym dachem, szerokimi okapami, dużymi oknami, a także często stosowanymi ścianami konstrukcji szkieletowej („pruski mur”) itp. Archiwalne zdjęcie pochodzi najprawdopodobniej z ok. 1915 roku. Jeszcze przed jubileuszem 600-lecia założenia miasta obchodzonym w 1910 wschodnia pierzeja ul. Limanowskiego była w trakcie budowy. To właśnie tą ulicą przechodził barwny pochód mieszkańców, przebranych w historyczne stroje. Pochód został uwieczniony na zdjęciach, dlatego wiemy, jak w tym czasie prezentowało się skrzyżowanie z dzisiejszą ul. Boh. Stalingradu. Zabudowa po wschodniej stronie ma już nieco inny charakter. W tym czasie modna była secesja, stąd odmienny wystrój elewacji. Charakterystycznym elementem, niestety w znacznej części już nieistniejącym, są przydomowe, miniaturowe ogródki. Wiele z nich od ulicy oddzielały bardzo dekoracyjnie wykonane metalowe płoty. Perspektywę ulicy, tak jak i dzisiaj, zamyka wieża kościoła Mariackiego (78 m wysokości). W tamtym czasie wieża kryta była czarnym łupkiem. Dzisiaj chroni ją miedziana blacha. Na starym zdjęciu po prawej stronie wieży widać małą, cebulastą kopułę. Tego typu element architektoniczny znajdował się na zwieńczeniu drewnianej loggii w najbardziej okazałej na tej ulicy kamienicy pod „trójką”. Wybudowano ją w 1912 roku. Jej projektatntem był Robert Schreiber, właściciel fabryki materiałów budowlanych – absolwent szczecińskiej szkoły budownictwa przemysłowego. Kamienica była ewenementem architektonicznym w skali Szczecinka. Jej wygląd nawiązywał do architektury bliskowschodniej. Podobne kopuły znajdowały się w szczecineckiej synagodze przy dz. ul. 1 Maja. Dzisiaj po dawnym wystroju nie ma jednak nawet śladu.                   

(jg)